{"id":447,"date":"2022-02-07T08:38:24","date_gmt":"2022-02-07T08:38:24","guid":{"rendered":"http:\/\/annapaszkowska.pl\/?p=447"},"modified":"2022-02-07T08:38:25","modified_gmt":"2022-02-07T08:38:25","slug":"dzieciece-sumienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/2022\/02\/07\/dzieciece-sumienie\/","title":{"rendered":"Dzieci\u0119ce sumienie"},"content":{"rendered":"\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 naukowc\u00f3w zgadza si\u0119, \u017ce responsywny, ciep\u0142y, szanuj\u0105cy dzieci\u0119c\u0105&nbsp; autonomi\u0119 rodzic, kt\u00f3ry unika autorytarno\u015bci w interakcji z bezbronnym i ca\u0142kowicie zale\u017cny od niego drugim cz\u0142owiekiem jest baz\u0105 niezb\u0119dn\u0105, by w dziecku zakie\u0142kowa\u0142o i kwit\u0142o sumienie, kt\u00f3re przez ca\u0142e \u017cycie b\u0119dzie mu podpowiada\u0142o, co jest uczciwe i zgodne z zasadami, a co takie nie jest. A czym jest sumienie? To nie tylko g\u0142os, kt\u00f3ry podszeptuje, co jest dobre dla Ciebie i dla \u015bwiata, a co nie. Zdrowe, w pe\u0142ni rozwini\u0119te sumienie wyposa\u017ca Ci\u0119 w autonomiczn\u0105 (taka p\u0142yn\u0105c\u0105 ze \u015brodka) motywacj\u0119, by post\u0119powa\u0107 dobrze, nawet, gdy nikt Ci\u0119 nie obserwuje, gdy nie gro\u017c\u0105 Ci przykre konsekwencje za ewentualne wykroczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Jako rodzice, opiekunowie, wychowawcy chcieliby\u015bmy mie\u0107 t\u0119 pewno\u015b\u0107, i\u017c dzieci, kt\u00f3rym towarzyszymy w ich \u017cyciowej drodze b\u0119d\u0105 wybiera\u0107 s\u0142usznie. I cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 z nas intuicyjnie i ch\u0119tnie zgodzi si\u0119 ze wspomnian\u0105 w poprzednim akapicie postaw\u0105 rodzicielsk\u0105, kt\u00f3rej wyznacznikami s\u0105 &nbsp;responsywne, ciep\u0142e i, szanuj\u0105ce dzieci\u0119c\u0105 autonomi\u0119 nastawienie wraz z unikaniem autorytarno\u015bci, to s\u0105 w\u015br\u00f3d nas tacy (sama do nich nale\u017c\u0119), kt\u00f3rzy chc\u0105 mie\u0107 poczucie, i\u017c ich kompetencje rodzicielskie opr\u00f3cz bazy w intuicji odnajduj\u0105 potwierdzenie w badaniach naukowych. Dlatego te\u017c zdecydowa\u0142am si\u0119 podzieli\u0107 z Wami wynikami bada\u0144 z zakresu psychologii rozwojowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Profesor Gra\u017cyna Kochanska \u2013 naukowiec polskiego pochodzenia obecnie wykonuj\u0105ca swoj\u0105 prac\u0119 naukow\u0105 w USA, na Uniwersytecie Iowa w swoim zespole badawczym od kilkudziesi\u0119ciu lat przygl\u0105da si\u0119 i sprawdza, od czego zale\u017cy i jak kszta\u0142tuje si\u0119 rozw\u00f3j sumienia u dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p>W 2004 opublikowa\u0142a wyniki bada\u0144 dotycz\u0105ce zwi\u0105zku stylu rodzicielskiego obserwowanego od 14 do 45 miesi\u0105ca \u017cycia dziecka z poziomem rozwoju sumienia u dziecka&nbsp; wieku 56 miesi\u0119cy. Moderatorem, kt\u00f3ry pozwa\u0142 zaobserwowa\u0107 r\u00f3\u017cnice w rozwoju sumienia w zale\u017cno\u015bci od stosowanego stylu rodzicielskiego by\u0142 styl przywi\u0105zania zgodnie z teori\u0105 przywi\u0105zania Bowlby\u2019ego i p\u00f3\u017aniejsz\u0105 klasyfikacj\u0105 Ainsworth.<\/p>\n\n\n\n<p>Na czym polega\u0142o badanie i kto zosta\u0142 jemu poddany?108 dzieci wraz z matkami. Badanie sk\u0142ada\u0142o si\u0119 a\u017c z 5 etap\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Etap I<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dziecko.<\/strong> 14 miesi\u0105c \u017cycia dziecka. Miejsce: laboratorium. Naukowcy badali style przywi\u0105zania dziecka na podstawie Procedury Obcej Sytuacji, podczas kt\u00f3rej obserwuje si\u0119 zachowanie dziecka w r\u00f3\u017cnych konstelacjach obecno\u015bci i nieobecno\u015bci opiekuna dziecka i osoby dziecku obcej. Na podstawie reakcji w stosunku do znikaj\u0105cej i powracaj\u0105cej matki sklasyfikowali przynale\u017cno\u015b\u0107 dzieci do 1 z 4 grup: wykazuj\u0105cych przywi\u0105zanie bezpieczne, pozabezpieczne \u2013 unikowe, pozabezpieczne \u2013 ambiwalentne oraz zdezorganizowane<\/p>\n\n\n\n<p><strong>MATKA. <\/strong>14 miesi\u0105c \u017cycia dziecka. Miejsce: dom rodzinny oraz laboratorium. Naukowcy obserwowali i oceniali 2 parametry dotycz\u0105ce zachowania matki w stosunku do dziecka<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\"><li>Jej responsywno\u015b\u0107 i naturalne reakcje, gdy dziecko sygnalizowa\u0142o niepok\u00f3j, pro\u015bb\u0119, usi\u0142owanie wp\u0142ywania na sytuacj\u0119, potrzeb\u0119 pomocy czy potrzeb\u0119 fizjologiczn\u0105<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Na tym etapie badacze oceniali po pierwsze, czy dziecko wysy\u0142a sygna\u0142 w stron\u0119 matki oraz zaistnienie i jako\u015b\u0107 odpowiedzi matki, a wi\u0119c jej responsywno\u015b\u0107. Przygl\u0105dali si\u0119 takim cechom reakcji matki, kt\u00f3re stanowi\u0105 o wra\u017cliwym, responsywnym rodzicielstwie:&nbsp; niezw\u0142oczno\u015b\u0107, zaanga\u017cowanie, akceptacja, wsp\u00f3\u0142praca, dost\u0119pno\u015b\u0107 emocjonalna, pod\u0105\u017canie za dzieckiem i dostosowanie w\u0142asnego pobudzenia do pobudzenia dziecka.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Nakazowo\u015b\u0107 i autorytarno\u015b\u0107 matki<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Podczas wizyty matki i dziecka w laboratoryjny salonie z zabawkami badacze obserwowali zachowanie matki, podczas wydawania polecenia sprz\u0105tni\u0119cia zabawek oraz zakazywania dziecku dotykania zabawek z dolnej p\u00f3\u0142ki. Przygl\u0105dali si\u0119 takim reakcjom matki, kt\u00f3re stanowi\u0142y asertywne b\u0105d\u017a nadu\u017cycie w\u0142adzy rodzicielskiej (przemoc) w stosunku do dziecka. Jako przemocowe klasyfikowano krzyk, straszenie, gro\u017cenie, wycie, ryczenie, dawanie klaps\u00f3w, szarpanie, ci\u0105gni\u0119cie itd. A jako asertywne stanowcze komunikaty, &nbsp;bezpieczne przytrzymanie czy te\u017c umiejscowienie zakazanej zabawki poza zasi\u0119giem dziecka w sytuacji, gdy stanowczy komunikat nie skutkowa\u0142 po\u017c\u0105danym zachowaniem.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Etapy II, III i IV<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Podczas tych etap\u00f3w badacze obserwowali zachowania matki w warunkach zgodnych z warunkami Etapu I. Etap II, II i IV mia\u0142y miejsce kolejno w 22, 33 oraz 45 miesi\u0105cu \u017cycia dziecka.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Etap V Rozstrzygni\u0119cie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>DZIECKO w wieku 56 miesi\u0119cy (4 lata i 8 miesi\u0119cy). <\/strong>Pomiar dzieci\u0119cego sumienia. Na tym rozstrzygaj\u0105cym etapie badano 3 komponenty dzieci\u0119cego sumienia: moralne post\u0119powanie, moralno\u015b\u0107 \u2018Ja\u2019 oraz moralne poznanie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Moralne post\u0119powanie.<\/strong> Obecnemu w laboratoryjnym salonie dziecku proponowano udzia\u0142 w grze. Dziecko mia\u0142o trafi\u0107 do tarczy pi\u0142eczk\u0105 oklejon\u0105 rzepem. Dziecko mia\u0142o sta\u0107 ty\u0142em do tarczy, a&nbsp; tarcza by\u0142a wci\u015bni\u0119ta w ciasn\u0105 przestrze\u0144 tak, \u017ce dziecko nie mia\u0142o szansy trafi\u0107. Eksperymentator prosi\u0142, by dziecko nie oszukiwa\u0142o i &nbsp;obiecywa\u0142, \u017ce je\u015bli trafi, to otrzyma nagrod\u0119. Eksperymentator opuszcza\u0142 pok\u00f3j, a badacze obserwowali i odnotowywali wszelkie przejawy oszustwa dziecka: odwracanie si\u0119 przodem do tarczy, zbli\u017cenie si\u0119 do tarczy czy te\u017c przyczepianie pi\u0142ek do tarczy. Po chwili eksperymentator wraca\u0142 i t\u0142umaczy\u0142 dziecku, \u017ce przez przypadek da\u0142 dziecku z\u0142\u0105 instrukcj\u0119 i tym razem daje mu inn\u0105 \u2013 tak\u0105, kt\u00f3ra pozwala wygra\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>MORALNO\u015a\u0106 \u2018JA\u2019. <\/strong>W tej cz\u0119\u015bci badania proszono dzieci, by identyfikowa\u0142y si\u0119 z pacynkami, kt\u00f3re zosta\u0142y tak dobrane, by ich p\u0142e\u0107 by\u0142\u0105 zgodna z p\u0142ci\u0105 dziecka. Dziecko mia\u0142o do wyboru zawsze dwie pacynki: jedna \u2018opowiadaa\u0142\u2019, \u017ce zawsze s\u0142ucha mamy, druga odwrotnie. Zadaniem dziecka by\u0142o odpowiedzenie, czy jest bardziej, jak jedna czy druga pacynka, a mo\u017ce czasem takie a czasem takie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Moralne poznanie. <\/strong>W tej cz\u0119\u015bci eksperymentu dzieci wys\u0142uchiwa\u0142y opowie\u015bci, kt\u00f3re zawiera\u0142y hipotetyczne dylematy moralne. Zadaniem dziecka by\u0142o wskazanie, co powinien zrobi\u0107 g\u0142\u00f3wny bohater w sytuacji, w kt\u00f3rych musia\u0142 dokona\u0107 wyboru mi\u0119dzy egoistycznymi pobudkami a dobrem spo\u0142ecznym. Mog\u0142o to by\u0107 na przyk\u0142ad opowiadanie, w kt\u00f3rym 5-letni bohater spieszy na przyj\u0119cie urodzinowe i w drodze zauwa\u017ca, \u017ce trzeba komu\u015b pom\u00f3c. Wybranie pomocy poszkodowanemu oznacza brak mo\u017cliwo\u015bci udzia\u0142u w przyj\u0119ciu. &nbsp;Badane dziecko odpowiada\u0142o, kt\u00f3r\u0105 opcj\u0119 nale\u017cy wybra\u0107. Je\u015bli wybra\u0142o zachowanie antyspo\u0142eczne, eksperymentator t\u0142umaczy\u0142 mu powag\u0119 sytuacji, tym samym daj\u0105c szans\u0119 na zmian\u0119 zdania i wybranie zachowania prospo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n<p>I to ju\u017c ostatni etap.<\/p>\n\n\n\n<p>Co pokaza\u0142y badania Kochanskiej i jej zespo\u0142u?<\/p>\n\n\n\n<p>Po pierwsze i najwa\u017cniejsze to, \u017ce intuicja dobrze nam podpowiada:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>UWA\u017bNY, REPSONYWNY, WRA\u017bLIWY, CIEP\u0141Y I AKCEPTUJ\u0104CY RODZIC JEST WA\u017bNYM CZYNNIKIEM W PRAWID\u0141OWYM ROZWOJU SUMIENIA DZIECKA. <\/strong>Parafrazuj\u0105c s\u0142owa prof. Romany Kadzikowskiej-Wrzosek mo\u017cemy powiedzie\u0107: \u201eO ILE MATKA NA POCZ\u0104TKU S\u0141UCHA DZIECKA, O TYLE DZIECKO P\u00d3\u0179NIEJ S\u0141UCHA MATKI.\u201d&nbsp; Nawet gdy nikt nie patrzy \u2013 chcia\u0142oby si\u0119 doda\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Po drugie, o zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy &nbsp;rozwojem sumienia dziecka a responsywno\u015bci\u0105 opiekuna mo\u017cna wnioskowa\u0107 tylko w przypadku dzieci posiadaj\u0105cych bezpieczny styl przywi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlaczego tak si\u0119 dzieje? Poczucie bezpiecze\u0144stwa jest niezb\u0119dn\u0105 baz\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 dziecku poznawanie \u015bwiata, w tym warto\u015bci, nakaz\u00f3w i zakaz\u00f3w rodzicielskich. Dziecko, kt\u00f3re mo\u017ce polega\u0107 na swoim rodzicu, na jego przewidywalno\u015bci, emocjonalnych stabilno\u015bci i dost\u0119pno\u015bci ch\u0119tnie wchodzi w relacje z rodzicem i chce z nim wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 oraz go na\u015bladowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Jakie wnioski dla nas \u2013 rodzic\u00f3w i wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re pracuj\u0105 z dzie\u0107mi? Chcesz, by dziecko wybiera\u0142o s\u0142usznie? Szanuj, wsp\u00f3\u0142pracuj, sprawdzaj w sobie, jakie dziury potrzebujesz za\u0142ata\u0107, by wchodzi\u0107 z dzieckiem w harmonijn\u0105, ciep\u0142\u0105 i daj\u0105c\u0105 zaufanie relacj\u0119. Taka baza wyposa\u017cy dziecko w wewn\u0119trzny kompas, kt\u00f3ry wska\u017ce mu w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119 nawet, gdy nikt nie patrzy &lt;3<\/p>\n\n\n\n<p>Foto: Unsplash, Chidy Young<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 naukowc\u00f3w zgadza si\u0119, \u017ce responsywny, ciep\u0142y, szanuj\u0105cy dzieci\u0119c\u0105&nbsp; autonomi\u0119 rodzic, kt\u00f3ry unika autorytarno\u015bci w interakcji z bezbronnym i ca\u0142kowicie zale\u017cny od niego drugim cz\u0142owiekiem jest baz\u0105 niezb\u0119dn\u0105, by w dziecku zakie\u0142kowa\u0142o i kwit\u0142o sumienie, kt\u00f3re przez ca\u0142e \u017cycie b\u0119dzie mu podpowiada\u0142o, co jest uczciwe i zgodne z zasadami, a co takie nie jest. A &#8230; <a title=\"Dzieci\u0119ce sumienie\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/2022\/02\/07\/dzieciece-sumienie\/\" aria-label=\"Wi\u0119cej na Dzieci\u0119ce sumienie\">Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":448,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[5,57,58,54,56,13,55],"class_list":["post-447","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-akceptacja","tag-bezpieczne-przywiazanie","tag-regukacja-emocji","tag-responsywna-komunikacja","tag-sumienie","tag-szacunek","tag-uwazny-rodzic"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sumienie-www.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=447"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":449,"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/447\/revisions\/449"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/annapaszkowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}